Kayıtdışılıkla mücadele için kullanılabilecek yapay zeka (YZ) yazılımları:
Vergi kaçakçılığı, illegal ticaret, sahte fatura gibi ekonomik suistimalleri tespit etmek ve önlemek amacıyla güçlü bir araç olabilir. İşte bu amaç doğrultusunda kullanılabilecek bazı YZ tabanlı yazılım önerileri:
1. Veri Analitiği ve Makine Öğrenmesi Tabanlı Denetim YazılımlarıÖneri: Alteryx, RapidMinerNasıl Çalışır: Büyük miktarda finansal veriyi analiz ederek, normal dışı işlemleri ve anomalileri tespit eder. Örneğin, gelir ile vergi beyanı arasındaki tutarsızlıkları belirleyebilir. Bu sistemler, kayıtdışı gelir veya sahtecilik şüphesini artıran desenleri tanıyabilir.
2. Blok Zinciri (Blockchain) Tabanlı İzleme SistemleriÖneri: IBM Blockchain PlatformNasıl Çalışır: Şeffaf, değiştirilemez ve merkeziyetsiz bir yapıya sahip olan blok zinciri, ticaret işlemlerini, vergilendirme süreçlerini ve ürün hareketlerini izlemek için kullanılabilir. Böylece kayıtdışı işlemlerin tespit edilmesi kolaylaşır.
3. Doğal Dil İşleme (NLP) ve Metin Madenciliği YazılımlarıÖneri: MonkeyLearn, LexalyticsNasıl Çalışır: Kayıtdışılığı teşvik eden dijital içerikleri ve sosyal medya paylaşımlarını tarayarak, illegal faaliyetlere yönelik ipuçları sunar. Faturalar ve beyannameler gibi resmi belgelerde sahtecilik yapıldığını tespit edebilir.
4. Görsel ve Ses Tanıma SistemleriÖneri: OpenCV, IBM Watson Visual RecognitionNasıl Çalışır: Fiziksel ürünlerin takip edilmesinde veya sahtecilik yapıldığını anlamada kullanılabilir. Sahte fatura, sahte ürün ve kayıtdışı ticareti tespit etmek için güvenlik kameraları veya mobil uygulamalardaki görsel verileri analiz edebilir.
5. Yapay Zeka Destekli Risk Skorlama SistemleriÖneri: SAS Fraud Management, FICO Falcon PlatformNasıl Çalışır: Vergi kaçakçılığı veya kayıtdışı ticaret riski yüksek olan işletmeleri veya bireyleri tespit ederek, denetimlerin bu alanlarda yoğunlaşmasına yardımcı olur. Makine öğrenmesi ile risk profilleri oluşturur ve olası dolandırıcılık faaliyetlerini önceden tespit eder.
6. Anomali Tespiti ve Grafik Tabanlı Ağ AnaliziÖneri: Palantir, LinkuriousNasıl Çalışır: İşletmeler arası para akışlarını, satış işlemlerini ve müşteri ilişkilerini analiz ederek, şüpheli bağlantıları ve anormal işlem kalıplarını ortaya çıkarır. Böylece kayıtdışı işlem ağlarını açığa çıkarabilir.
7. Robotik Süreç Otomasyonu (RPA) Tabanlı Denetim YazılımlarıÖneri: UiPath, Automation AnywhereNasıl Çalışır: Vergi beyannameleri, faturalandırma ve ticaret işlemlerini sürekli olarak denetleyebilir. İnsan hatası kaynaklı eksiklikleri ve kasıtlı yanlış beyanları otomatik olarak tespit eder.
Bu yazılımlar, kayıtdışılığı önleme konusunda kamu kurumlarına, özel sektöre ve denetim kuruluşlarına ciddi avantajlar sağlayabilir. Yapay zeka, büyük veri analitiği ve makine öğrenmesi sayesinde daha etkin bir şekilde kayıtdışı ekonomiyle mücadele etmek mümkün hale gelmektedir.
